Potrzebujesz milion złotych na rozwój firmy. Skąd je wziąć, ile to będzie kosztować i czy koszt to jedyne kryterium?
Pragniesz rozwijać swój biznes i potrzebujesz milion złotych na ten cel. Jednak skąd ten milion pozyskać? I która z opcji do wyboru będzie najlepsza?
I czym masz się kierować, żeby dokonać wyboru. Czy to zawsze koszt kapitału? A może jednak dostępność lub czas, na jaki środki pozostaną do twojej dyspozycji.
Kapitał własny czy kapitał obcy.
Zatem, kapitał własny to pozycja bilansu, a dokładnie pasywów w bilansie. Kapitał własny powstaje poprzez wkłady właścicieli oraz w wyniku zatrzymania zysków wypracowanych przez firmę.
W tym przypadku skupimy się na wkładach właścicieli, ponieważ potrzebujesz dodatkowy milion na finansowanie działalności. Nie możesz czekać na przyszłe zyski.
Więc to wkłady wspólników czy akcjonariuszy budują kapitał. W zamian na udziały lub akcje wpłacają do spółki gotówkę lub obejmują je w zamian za aport.
Twoja firma otrzymuje pieniądze, a Ty podwyższasz kapitał spółki.
Kapitał obcy jest natomiast zobowiązaniem. Może to być pożyczka lub kredyt, a także zobowiązanie wobec dostawców.
Możesz pożyczyć pieniądze na krótki okres, możesz na dłuższy. Zobowiązanie krótkoterminowe to zobowiązanie, które musisz spłacić do roku.
A skoro to zobowiązanie, zatem trzeba je zwrócić. I oczywiście pozyskanie środków w taki sposób kosztuje.
Kapitał własny.
Wiemy już, co to jest kapitał własny. W naszym przypadku to pieniądze pozyskane od właścicieli – udziałowców lub akcjonariuszy. Być może także i od Ciebie.
Co do zasady, nie musisz ich zwracać. Nie ma odrębnej umowy określającej termin zwrotu ani ustalony koszt w postaci odsetek.
Właścicielem możesz być Ty jako osoba fizyczna, inna osoba fizyczna lub spółka.
Środki wniesione przez wspólników / akcjonariuszy w momencie wniesienia przestają być ich własnością, a stają się własnością spółki, do której zostały wniesione. Właściciele stają się w tym momencie posiadaczami akcji lub udziałów.
Struktura kapitału decyduje o tym, kto ma na co wpływ, czyli potocznie: jaką ma władze. Jeśli Ty masz 50 udziałów, a kapitał składa się ze 100 udziałów i żaden udział nie jest uprzywilejowany co do głosu ani co do zysku, to dysponujesz połową głosów i masz prawo do połowy zysku.
Jak napisałam powyżej, z posiadaniem udziału nie wiąże się umowa, która określałaby koszt odsetek – w porównaniu na przykład do umowy pożyczki. Jednak to nie znaczy, że kapitał jest darmowy.
Jeśli wykorzystujesz własne pieniądze – przeznaczasz je na spółkę X, rezygnujesz tym samym z innych alternatywnych inwestycji. Możesz przecież zainwestować w inną spółkę, kupić akcje na giełdzie, kupić obligacje skarbowe, kupić samochód, pojechać w podróż dookoła świata albo umieścić na lokacie.
Jeśli natomiast udziały czy akcje w Twoje spółce obejmuje osoba trzecia, oddajesz jej w zamian za kapitał, część władzy w spółce, wpływ na przyszłe decyzje i część zysków.
Kapitał obcy.
Kapitał obcy to zobowiązanie. Pozyskując dla spółki pieniądze, zobowiązujesz się do ich zwrotu w określonym czasie za wynagrodzeniem. Tym wynagrodzeniem jest prowizja oraz odsetki.
Pozyskując pieniądze w ten sposób, nie pozyskujesz wspólnika. Nikt oprócz Ciebie nie będzie chciał decydować o przyszłości firmy.
Ty możesz zarządzać nią wedle uznania. Ale, jest pewne ale…
W umowach kredytowych, szczególnie tych na wyższe kwoty, banki często zastrzegają obowiązek utrzymania określonych wskaźników finansowych.
Może to być wskaźnik płynności czy wskaźnik kapitałów własnych.
Czyli Ty zarządzasz firmą, ale musisz zarządzać w taki sposób, aby pieniądze banku były bezpieczne. Co oznacza: bank nie chce stracić tego, co pożyczył Tobie.
Więc nie masz wspólnika, który chciałby mieć wpływ na decyzje w biznesie, ale jakby masz „wspólnika”, który wymaga od Ciebie określonych wyników finansowych.
Bo jeśli ich nie dostarczysz, to bank może żądać dodatkowych zabezpieczeń pożyczki, podwyższyć oprocentowanie albo nawet wypowiedzieć umowę.
No i zapomniałam napisać wcześniej o dodatkowym koszcie, czyli zabezpieczeniach.
Zabezpieczeniem udzielonego kredytu może być nieruchomość lub majątek firmy. Możesz także skorzystać z poręczenia lub gwarancji.
I te zabezpieczenia nie są darmowe. Musisz się liczyć z kosztem wyceny nieruchomości, opatami notarialnymi czy prowizjami za udzielenie gwarancji.
Fundusz inwestycyjny, czyli kapitał i/ lub pożyczka.
Fundusz zazwyczaj staje się wspólnikiem. Może także wesprzeć Twoją firmę pożyczką albo zainwestować w kapitał i jednocześnie zostać pożyczkodawca.
Fundusz inwestuje w Twój biznes na określony czas. Oczekuje określonej stopy zwrotu z inwestycji, a także liczy na wzrost udziałów / akcji, aby po określonym czasie móc je korzystnie sprzedać.
W naszym przypadku potencjalnie obejmując udziały w kapitale własnym, fundusz staje się współwłaścicielem. Będzie to zapewne aktywny inwestor. Będzie oczekiwał umożliwienia wpływu na bieżące decyzje firmy. Być może z jego wejściem do firmy będzie wiązało się przyznanie uprzywilejowania co do dywidendy.
No i fundusz oczekuje konkretnej stopy zwrotu.
W momencie jego wejścia do spółki zostaną także określone warunki jego wyjścia, w termin.
Na jak długo potrzebujesz pieniędzy?
To jest bardzo istotne pytanie. Na jak długo potrzebujesz tych pieniędzy.
Bo należy rozróżnić dwie sytuacje:
- Inwestujesz w nową linię technologiczną, która będzie gotowa za dwa lata. Pierwsze przychody z linii osiągniesz za 3 lata.
- Inwestujesz w zapasy pod nowy, podpisany już kontrakt. Zapasy sprzedasz w ciągu najbliższych trzech miesięcy, Środki ze sprzedaży otrzymasz za 4 miesiące.
W pierwszym przypadku potrzebujesz pieniędzy na co najmniej 3 lata. Pewnie na znacznie dłużej.
W drugim przypadku potrzebujesz pieniędzy na zaledwie 4 miesiące. To ogromna różnica.
Dodatkowo w pierwszym przypadku przychody są tylko oszacowane, a w drugim raczej pewne – kontrakt już podpisano.
Te dwie sytuacje, nieco skrajne, tworzą kontekst. W tym kontekście musisz rozpatrywać decyzje odnośnie do wyboru sposobu finansowania.
1 mln zł. Jakie to koszty?
Spróbujmy oszacować potencjalny koszt. Wpis powstaje w październiku 2026 roku, a poniższe założenia stanowią wyłącznie przykład i zostały oparte na danych rynkowych.
Kapitał własny. To pieniądze właścicieli, zatem nie mamy tutaj klasycznych odsetek. Jest jednak koszt alternatywny. Przyjmijmy, że zamiast inwestować milion w ten biznes, kupujesz obligacje Skarbu Państwa. Stałe oprocentowanie. 4,4% w skali rocznej.
Dla Ciebie to 44 000 zł. To utracone korzyści, w żadnym razie nie koszt księgowy. Nie wydajesz fizycznie tych pieniędzy, ale rezygnujesz z ich zarobienia.
Kredyt. Na rynku kredytów firmowych pożyczka kosztuje ok. 6.5% rocznie. To ok. 65 000 zł w pierwszym roku, nie licząc dodatkowych kosztów zabezpieczeń, jeśli były wymagane. W tym przypadku to fizycznie wydane pieniądze. Musisz je zapłacić niezależnie od tego, czy inwestycja przyniesie zysk.
I Fundusz Inwestycyjny. W tym przypadku oczekiwania mogą być różne, ale my przyjmijmy, że jest to 15% w stosunku rocznym. Czyli 150 000 zł – dla naszych porównań. W tym przypadku kwota 150 tys. zł to oczekiwana stopa zwrotu z inwestycji, a nie kwota rzeczywiście zapłacona.
Tych trzech kwot nie należy traktować tak samo, czyli jako kwoty do zapłacenia. Stanowią raczej materialny obraz konsekwencji wyboru formy finansowania, jakiego dokonamy.
Czy sam koszt to jedyne kryterium wyboru?
Mamy już oszacowane potencjalne koszty każdego rozwiązania. Ale czy koszt to jedyne kryterium wyboru? I czy najlepsze? Albo czy w ogóle właściwe?
Koszt jest ważny.
W naszych alternatywach jest utożsamiany albo z fizycznym wypływem gotówki z firmy albo z kosztem alternatywnym.
Jeśli naszym kryterium jest tylko koszt, to najpewniej wydaje Ci się, że kapitał własny wygrywa. Ale czy tak jest rzeczywiście?
Jeśli przeznaczysz własne pieniądze na biznes, to rezygnujesz ze wszystkich innych alternatyw. I także ze wszystkich innych źródeł zarobkowania. Te pieniądze są tutaj, w tej konkretnej firmie i w innym miejscu być nie mogą.
A jeśli nie inwestujesz własnych środków i zapraszasz wspólnika, to nie tylko oddajesz mu część wpływu na przyszłe decyzje, ale oddajesz mu także część zysków.
Czy warto rozważyć inne kryteria?
Tak. Warto.
Na jak długo potrzebujesz pieniędzy?
Czy masz dobre zabezpieczanie – jeśli chcesz rozważyć kredyt?
Czy chcesz oddać część władzy w firmie komuś oprócz siebie?
Na co potrzebujesz pieniędzy? Czy to nowy ryzykowny pomysł?
Jak obecnie wyglądają finanse Twojej firmy?
Tych pytań może być znacznie więcej. Jednak – nie chce wymieniać tutaj potencjalnej listy wszystkich pytań, jakie należy zadać. Chcę Ci pokazać, w jakim kierunku musisz się zwrócić.
Musisz zapisać takie pytania, które odpowiadają za kontekst, który tworzy Twój biznes.
Konsekwencje.
Konsekwencje, czyli jakim kapitałem możemy finansować jakie inwestycje.
I co z tego wyniknie.
Podstawowa działalność biznesowa firmy, inwestycje długoterminowe w rozwój czy zabezpieczenie stabilności finansowej to przesłanki dla finansowania kapitałem własnym.
Maszyny, urządzenia, inwestycje bieżące to przesłanki dla finansowania kredytem długoterminowym.
Zapasy, bieżące potrzeby finansowe to przesłanki dla finansowania kredytem krótkoterminowym.
Natomiast fundusz inwestycyjny to rozwiązanie dla biznesów wysoce zyskownych, ale także nieco ryzykownych, dla start – upów z branż technologicznych, ale także dla firm o ugruntowanej pozycji na rynku. Podstawowym kryterium jest tutaj przewidywany zysk.
Czy dzięki pozyskaniu kapitału od funduszu jestem w stanie zarobić tak dużo, że wysoki koszt tego pozyskania nie jest aż tak istotny?
Jednak nie istnieje jeden doskonały i jedynie słuszny sposób finansowania. Możesz przecież sfinansować zapasy kapitałem własnym. Nie musisz zaciągać w tym celu kredytu.
Maszynę także możesz kupić ze środków własnych. Nie polecam jednak finansowania długoterminowych inwestycji z użyciem na przykład kredytu kupieckiego.
Wszystko jednak zależy od danej konkretnej firmy, jej sytuacji finansowej i potrzeb. Podane tutaj przykłady stanowią wyłącznie wskazówkę, czyli przedstawiają możliwe kierunki finansowania.
Kontekst.
Opisane tutaj rodzaje finansowania, a także ich korzyści i ograniczenia są ogólne. To znaczy, że są to przykłady ilustrujące mechanizmy finansowania, a także koszty, jakie się z takim finansowaniem łączą.
Żeby jednak analiza miała sens, musisz ją dostosować do własnej firmy.
Kapitał własny wcale nie jest darmowy.
Kredyt pozwala zachować kontrolę, ale ma swoje wskaźnikowe wymagania.
Nadmierne zadłużenie może „zabić” każda firmę.
A fundusze zazwyczaj pragną jak najwięcej zarobić.
Podsumowanie.
Zanim podejmiesz decyzję o wyborze sposobu finansowania, zadaj sobie te trzy pytania:
- Na co potrzebuję pieniędzy?
- Na jak długo potrzebuję pieniędzy?
- Jakie ograniczenia jestem w stanie zaakceptować, aby otrzymać pieniądze?
A potem dokonaj wyboru.
